Bạn cảm thấy kiệt sức sau giờ làm, tâm trí trống rỗng dù việc chưa xong? Nhưng bạn không chắc đó là stress tạm thời hay đã bước vào trạng thái burnout (kiệt sức)?
Hiểu rõ sự khác biệt sẽ giúp bạn chọn đúng cách phục hồi và ngăn hệ quả tâm lý nghiêm trọng về sau.
📌 Stress thông thường là gì?
- Là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi đối mặt với áp lực.
- Người bị stress vẫn còn cảm thấy có hy vọng, còn động lực, và thường quay lại bình thường sau khi nghỉ ngơi. Đối với các tình huống stress thông thường và cấp tính, cơ thể được lập trình để quay lại trạng thái bình thường (Harvard Health Publishing, 2020).
- Một số biểu hiện của stress: tim đập nhanh, đổ mồ hôi, khô miệng, khó thở, bồn chồn, nói nhanh, gia tăng cảm xúc tiêu cực (nếu đã trải qua), và mệt mỏi do căng thẳng kéo dài hơn (American Psychological Association [APA], n.d.).
❗️Tuy nhiên, nếu stress kéo dài mà không được xử lý đúng cách, nó có thể chuyển thành burnout (World Health Organization [WHO], 2019).
📌 Burnout là gì?
Theo WHO (2019), burnout là hội chứng phát sinh từ stress mãn tính tại nơi làm việc do không được quản lý hiệu quả, với 03 đặc điểm chính:
- Cảm thấy cạn kiệt năng lượng liên tục.
- Gia tăng khoảng cách tinh thần với công việc (lãnh đạm, tiêu cực).
- Giảm hiệu suất rõ rệt, mất động lực.
Theo Maslach và Leiter (2016), burnout không chỉ là tình trạng mệt mỏi đơn thuần, mà là một phản ứng mang tính hệ thống trước môi trường làm việc mất cân bằng giữa yêu cầu và nguồn lực, thiếu công nhận và hỗ trợ, và cảm giác mất đi ý nghĩa công việc.
Tổng kết lại, dù stress và burnout đều là những trạng thái tâm lý có liên quan đến áp lực, nhưng chúng vẫn có sự khác biệt rõ rệt:
- Về bản chất: Trong khi stress là phản ứng của cơ thể trước những áp lực; thì burnout lại là sự trống rỗng, kiệt quệ năng lượng.
- Về cảm xúc: Khi gặp stress, con người thường có những cảm xúc bồn chồn, lo âu thái quá; còn đối với burnout, cảm xúc thường tồn tại là sự chai sạn, thờ ơ, mất kết nối.
- Về những hệ quả thể chất: Stress gây ra mất ngủ, tăng huyết áp; còn burnout lại dẫn đến sự mệt mỏi kinh niên, suy nhược và sụp đổ hệ thống miễn dịch.
- Cuối cùng, về nhận thức: Khi gặp stress, cá nhân vẫn có thể nhận thức được rằng nếu kiểm soát được tình hình thì mọi thứ sẽ ổn; ngược lại, đối với burnout, cá nhân sẽ mất hoàn toàn niềm tin, cảm thấy vô vọng và không thấy cuộc sống còn ý nghĩa.
Hiểu rõ sự khác biệt này sẽ giúp bạn không coi nhẹ burnout như chỉ là stress thông thường, từ đó chủ động chăm sóc sức khỏe tâm lý cho bản thân hoặc đội ngũ doanh nghiệp.
Điều quan trọng là: nếu bạn nhận thấy bản thân không chỉ mệt mỏi mà còn mất kết nối với công việc, hãy đừng coi thường dấu hiệu đó. Burnout không tự hết – nó cần được thấu hiểu và phục hồi có chiến lược.
📩 Nếu bạn (hoặc nhân sự trong doanh nghiệp bạn) đang đối mặt với burnout, hãy để MindCare đồng hành xây dựng môi trường làm việc lành mạnh – nơi con người được quan tâm đúng cách.
Tài liệu tham khảo:
- American Psychological Association. (n.d.). [Stress]. In APA dictionary of psychology. Retrieved [May 15, 2026], from [https://dictionary.apa.org/stress]
- American Psychological Association. (2023a). Stress: What it is, what it does. https://www.apa.org/topics/stress.
- American Psychological Association (2023b). Burnout and stress are not the same.
- Harvard Health Publishing. (2020). Understanding the stress response. Harvard Medical School. https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/understanding-the-stress-respons.
- Maslach, C., & Leiter, M. P. (2016). Burnout. In G. Fink (Ed.), Stress: Concepts, Cognition, Emotion, and Behavior (pp. 351-357). Academic Press.
- World Health Organization (2019). Burn-out an “occupational phenomenon”. https://www.who.int/mental_health/evidence/burn-out/en/
—
Thông tin liên hệ:
MINDCARE VIỆT NAM – MORE HAPPINESS
🌐Website: https://mindcare.vn/
☎ Hotline 1: 0866.13.5885 (dành cho khách hàng cá nhân)
☎ Hotline 2: 0877.16.33.66 (dành cho khách hàng tổ chức)
️⛳TP.Hà Nội: Số 22, Ngõ 99 Nguyễn Tuân, Phường Thanh Xuân
️⛳TP.HCM: Lầu 6 & 7 Tòa nhà Ba Niềm, 35 Hoàng Diệu, Phường Xóm Chiếu
📩 Email:
✔ psychologist@mindcare.vn (tuyển dụng, thực tập, trao đổi chuyên môn, liên hệ hợp tác…)
✔ contact@mindcare.vn (Khách hàng cá nhân)
✔ eap@mindcare.vn (Khách hàng tổ chức)
👉Tham gia group của MindCare : https://www.facebook.com/groups/908586050050211
👉 Chương trình tham vấn tâm lý trả phí tuỳ theo điều kiện tài chính: MindCare’s Trainee Psychologist
#tamlymindcare
#mindcare_viet_nam
